Avrupa Birliği (AB), herkesi kapsayan ve ayrımcılığın olmadığı bir toplum oluşturmayı hedefler. Bu nedenle AB kurumları, özel gereksinimli bireylerin eğitim, istihdam ve sosyal hayata eşit şekilde katılabilmesi için birçok düzenleme yapmıştır.
AB’ye Üye ve Aday Ülkelerin Sorumluluğu
AB ülkeleri ve aday ülkeler (Türkiye gibi), özel gereksinimli bireylerin toplum yaşamına tam olarak katılmasını sağlamak için politikalar geliştirmek ve uygulamakla yükümlüdür.
AB Komisyonu da bu politikaların doğru uygulanmasını takip eder.
Eşitlik ve Ayrımcılığın Önlenmesi
AB’nin politikaları temel insan haklarına dayanır. Bu hakların merkezinde eşitlik vardır. AB, engelliliğe dayalı ayrımcılığın önlenmesini hem hukuki hem de sosyal düzeyde güvence altına almıştır.
AB’de özel gereksinimli bireylere yönelik iki temel politika izlenir:
- Ayrımcılığın yasaklanması
- Topluma tam katılımın desteklenmesi
Bu politikalar eğitimden istihdama, sosyal hayattan ulaşıma kadar pek çok alanda uygulanır.
1. Hukuki Düzenlemeler
AB, özel gereksinimli bireylerin ayrımcılığa uğramamasını sağlamak için güçlü bir hukuk sistemi oluşturmuştur.
AB Anlaşması ve İnsan Hakları Maddeleri
- Ayrımcılık yasaktır.
- Irk, cinsiyet, yaş, din, etnik köken gibi temellerde ayrımcılık yapılamaz.
- Engelliliğe karşı ayrımcılığın önlenmesi de üye devletlerin sorumluluğundadır.
1999 Amsterdam Anlaşmasıyla AB, engellilik temelinde ayrımcılığı açıkça yasaklamıştır.
2. Engelli Kişilerin Haklarına Dair BM Sözleşmesi (CRPD)
AB ve üye ülkelerin çoğu, BM’nin Engelli Hakları Sözleşmesini imzalamıştır. Sözleşmeye göre:
- Engelli bireyler toplumun her alanına eşit katılım hakkına sahiptir.
- Eğitim, sağlık, sosyal yaşam ve kamusal hizmetlerde engeller kaldırılmalıdır.
- Buna “evrensel tasarım” yaklaşımı denir. Yani herkesin erişebileceği ortamların oluşturulması gerekir.
Engellilik, sadece tıbbi bir durum değil; çevredeki engellerin yarattığı bir sosyal durum olarak da kabul edilir.
3. AB’nin Engellilik Stratejisi (2021–2030)
Bu stratejinin temel amacı:
“Engelli bireylerin toplumun tüm alanlarına eşit şekilde katılabilmesidir.
Stratejinin ana hedefleri:
- Erişilebilirlik: Ulaşım, dijital alanlar, binalar ve hizmetlerin herkes tarafından kullanılabilir olması
- Sosyal katılım: Eğitim, sağlık, kültürel etkinlikler ve sosyal hizmetlerde eşit haklar
- Bağımsız yaşam: Engelli bireylerin kendi hayatları üzerinde söz sahibi olabilmesi
- Ayrımcılığın önlenmesi
AB, ülkelerin bu stratejiyi uygulayıp uygulamadığını düzenli olarak takip eder.
4. Eğitim Hakkı ve Eşit Erişim
AB’ye göre:
- Eğitim herkesin hakkıdır.
- Engelli bireyler eğitime her seviyede eşit şekilde erişmelidir.
- Ayrımcılık tamamen yasaktır.
Bu nedenle AB ülkeleri, özel gereksinimli öğrencilerin eğitimde desteklenmesi için programlar, destek hizmetleri ve uygun öğrenme ortamları sağlamak zorundadır.
5. Türkiye ve AB Politikaları
Türkiye hem AB adayıdır hem de BM Engelli Hakları Sözleşmesi’ne taraftır. Bu yüzden:
- Engellilerin eğitim, sağlık, sosyal yaşam ve istihdam hakları güvence altındadır.
- Bu hakları güçlendirmek için AB örneklerine uygun düzenlemeler yapılmaktadır.
- Avrupa Komisyonu, Türkiye’nin bu alandaki gelişimini yakından izlemektedir.
Bolluca Eğitim ile Gelecek Benim
Avrupa Birliği’nin özel gereksinimli bireylere yönelik politikaları; eşitlik, ayrımcılığın önlenmesi, topluma katılım ve bağımsız yaşam ilkeleri üzerine kuruludur.
AB ülkeleri gibi Türkiye de:
- Eğitimde eşitlik
- Erişilebilirlik
- Toplumsal katılım
- Ayrımcılığın yasaklanması
konularında önemli düzenlemeler yapmaya devam etmektedir.
Bu çalışmaların temel amacı, özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız, üretken ve eşit bireyler olarak yaşamalarını sağlamaktır.
Özel Bolluca Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Ailesi olarak; özel gereksinimli bireylerin daha çok yaşama katılmalarını destekliyor ve bağımsız beceriler kazanması için destek eğitiminin önemini biliyor, tüm paydaşlarımıza aktarıyoruz.
Konu ile ilgili destek ve danışmanlık için kurumumuzu 0212 685 10 13 bize ulaşabilirsiniz.
İyi Eğitim Almak Her Bireyin Hakkıdır.