Kognitif değerlendirme, bireyin bilişsel yeterliliklerini ölçerek zekâ ve zekânın alt bileşenleri hakkında bilgi sağlayan kapsamlı bir incelemedir. Bu değerlendirmeler; okul döneminde öğrenme ve gelişim güçlüklerini belirlemede, yetişkinlikte ise bireyin iş yaşamındaki uygun pozisyonunun belirlenmesinde önemli bir rol oynar.
Nöropsikolojik değerlendirme ise bilişsel ve entelektüel süreçleri daha ayrıntılı biçimde inceleyen, özellikle beyin hasarı olan veya beyin hasarından şüphelenilen bireylerde güçlü ve zayıf yönlerin belirlenmesini sağlayan bilimsel bir değerlendirme yöntemidir.
Nöropsikolojik Değerlendirme Ne Zaman ve Hangi Amaçlarla Yapılır?
1. Ayırıcı Tanı Amaçlı
Nöropsikolojik değerlendirme; klasik nörolojik muayenede belirti vermeyen, ancak bilişsel işlevleri etkileyen hastalıkların tanısında önemli bir yardımcıdır.
Örneğin:
- Toksik ensefalopatiler
- Herpes ensefalitinin erken dönemleri
- Demansın başlangıç evreleri
Farklı demans türlerinin ayırt edilmesinde (Alzheimer – Lewy cisimcikli demans gibi) de nöropsikolojik muayene kritik rol oynar.
Bazı psikiyatrik belirtilerin; yalnızca psikiyatrik bir duruma mı yoksa eşlik eden organik bir sürece mi bağlı olduğunun anlaşılmasında da önemli bir tanı aracıdır. Özellikle depresyon ve organik demansın ayırıcı tanısında güçlü bir klinik yöntemdir.
Ayrıca nöropsikolojik değerlendirme, bazı nörolojik hastalıkların gelecekte ortaya çıkıp çıkmayacağına dair öngörü sağlayabilir. Örneğin Huntington hastalığı açısından risk taşıyan bireylerde ince kognitif değişiklikler ilk ipuçlarını verebilir.
2. Hastalığın Seyrinin İzlenmesi Amaçlı
Nöropsikolojik değerlendirme;
- Hastalığın ilerleme hızının belirlenmesinde,
- Tedavi planlamasında,
- Uygulanan tedavinin etkinliğinin değerlendirilmesinde
düzenli aralıklarla tekrarlanarak son derece güvenilir sonuçlar sunar.
Böylece nörolojik hastalığın iyileşme mi yoksa kötüleşme eğilimi mi gösterdiği objektif biçimde izlenebilir. Bu bilgiler, gereksinim duyulursa cerrahi müdahalenin planlanmasında dahi yol gösterici olabilir.
3. Rehabilitasyon Planlaması Amaçlı
Beyin hasarıyla sonuçlanan hastalıklar ve olaylar sonrasında (kafa travmaları, inme, ensefalitler vb.) bireyin bilişsel işlevlerinde çeşitli bozulmalar görülebilir. Bu durumda bir kognitif rehabilitasyon programına ihtiyaç duyulur.
Nöropsikolojik değerlendirme ile şu sorulara yanıt aranır:
- Hangi bilişsel işlevler etkilenmiştir?
- Hangi beceriler korunmuş veya en az etkilenmiştir?
- Rehabilitasyon programı nasıl yapılandırılmalıdır?
Rehabilitasyon süreci ilerledikçe, programın güncellenmesi ve ihtiyaçların yeniden değerlendirilmesi için testlerin belirli aralıklarla tekrarlanması önemlidir.
4. Araştırma Amaçlı
Nöropsikolojik testler; klinik kullanımın yanı sıra sağlıklı bireylerin bilişsel işlevlerini inceleyen bilimsel çalışmalarda veya nörolojik hastalıkların bilişsel profillerini analiz eden araştırmalarda da sıkça kullanılmaktadır.
Kognitif ve Nöropsikolojik Değerlendirme için 0212 685 10 13 bizlere ulaşabilirsiniz.