Otizm (Yaygın Gelişimsel Bozukluklar) Özet Bilgi
Tanım
- Otizm, çocuğun sosyal ve iletişim becerilerini etkileyen, sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlar ile kendini gösteren nöro-gelişimsel bir bozukluktur.
- Genellikle 3 yaşından önce ortaya çıkar.
- Dünya genelinde tüm toplum ve kültürlerde görülür; ülkemizde oran yaklaşık 68 çocukta 1.
Nedenleri
- Kesin nedeni bilinmemektedir; genetik ve çevresel faktörlerin birlikte etkili olabileceği düşünülmektedir.
Genetik Faktörler
- Otizmin genetik temelli olabileceği kabul edilmiştir, ancak hangi genlerin sorumlu olduğu henüz belirlenememiştir.
- Genetik danışmanlık, riskleri anlamak için önemlidir.
Çevresel Faktörler
- Araştırmalar, aşılar, beslenme, gebelik sırasında enfeksiyonlar veya çevresel kirliliklerin etkisini araştırmaktadır.
- OSB’li çocukların bağışıklık sisteminin zayıf olduğu ve alerjik olabilecekleri gözlemlenmiştir.
Erken Teşhis
- Erken tanı, eğitimin etkinliğini artırır.
- Çocuklar küçük yaşta daha hızlı öğrenir; kritik gelişim dönemlerinden sonra bazı beceriler kazanılamayabilir.
- Tanı çocuk psikiyatristleri tarafından konulur; gözlem ve aile bilgileriyle desteklenir.
Erken Dikkat Edilecek Belirtiler
- Göz teması kurmama
- Başka çocuklarla oynamama
- Tekrarlayan konuşmalar
- Uygunsuz gülme, kıkırdama
- Hayal gücüne dayalı oyun oynayamama
- Değişikliklere direnç
- Belirli nesneleri sürekli döndürme veya çevirme
Erken Gelişim Özellikleri ve Kritik Yaşlar
- 1. ay: Yüze bakma
- 2. ay: Gülümseme
- 2-3. ay: Nesne takibi
- 3-6. ay: Kavrama becerileri
- 6. ay: Heceleme
- 7. ay: Konuşma seslerini taklit
- 12. ay: Babıldama yoksa, dikkat edilmeli
- 16. ay: Sözcük yoksa, değerlendirme gerekir
- 24. ay: Spontan iki kelime ile cümle yoksa, uzman değerlendirmesi şart
Otizmin Türleri
- Asperger Sendromu: Dil gelişimi genellikle normal, sosyal etkileşimde zorluklar var, ilgi ve davranış sınırlılıkları mevcut.
- Çocukluk Disintegratif Bozukluğu: 2 yaş sonrası başlayan, önceden kazanılmış yetilerin kaybı.
- Rett Sendromu: 6–18 aylar arasında başlar, çoğunlukla kızlarda görülür; tüm zihinsel ve sosyal beceriler geriler.
- Atipik Otizm (PDD-NOS): Hafif otistik belirtiler veya yüksek işlevli otizm durumlarında kullanılan genel terim.
Tedavi Yaklaşımları
- Otizmin tek bir tedavisi yoktur; programlar çocuğun ihtiyaçlarına göre düzenlenir.
- Yoğun ve sürekli eğitim programları ile davranış terapileri uygulanır.
- Etkili yöntemler arasında:
- Uygulamalı Davranış Analizi (ABA)
- Gelişimsel modeller
- Yapısal öğretme
- Konuşma ve dil terapisi
- Sosyal beceriler terapisi
- Ergoterapi
Haklar ve Yaşam Kalitesi
Otizmli bireyler, yeteneklerine göre bağımsız yaşam, eğitim, tıbbi yardım, sosyal katılım ve korunma haklarına sahiptir.
- Eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlere erişim
- Meslek ve gelir sağlama
- Kültürel, sportif ve sosyal aktivitelere katılım
- Kötü muamele ve ihmalden korunma
- Yasal temsil ve hakların korunması
Ücretsiz danışmanlık, özel eğitim ve randevu için: 0212 685 10 13
Bolluca Eğitim ile Gelecek Benim!
www.bollucaozelegitim.com.tr