Serebral Palsi (SP), gelişmekte olan beyinde meydana gelen bir hasara bağlı olarak kalıcı hareket ve postür bozuklukları ile karakterizedir. Beyindeki lezyon kas tonusu ve koordinasyonunda sorunlar yaratır; zamanla kas-iskelet sisteminde ikincil bozukluklar da gelişebilir.
SP; doğum öncesi, doğum sırası veya doğum sonrası erken dönemde oluşan beyin lezyonları sonucu ortaya çıkar. SP’ye eşlik edebilecek diğer sorunlar arasında görme, konuşma, yutma ve bilişsel işlev bozuklukları yer alır.
Epidemiyoloji
- Dünyada SP insidansı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte ortalama 2–3 / 1000 canlı doğumdur.
- Türkiye’de dar kapsamlı çalışmalarda bu oran 8 / 1000 olarak bildirilmiştir.
- SP insidansı son 30 yılda ciddi şekilde azalmamıştır; bunun nedeni, prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerin günümüzde daha yüksek oranda yaşatılmasıdır.
Etyoloji ve Risk Faktörleri
Beyin lezyonları doğum öncesi, doğum sırasında ve doğum sonrası farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Başlıca risk faktörleri:
Doğum öncesi:
- Enfeksiyonlar
- Kanamalar
- Plasenta yetmezliği
- İlaç kullanımı, radyasyon, travma
Doğum sırasında:
- Prematürite (<36 hafta)
- Düşük doğum ağırlığı (<2500 g)
- Zor veya müdahaleli doğum
- Prezentasyon anomalileri, çoğul gebelik
Doğum sonrası (0–6 yaş):
- Neonatal hiperbilirübinemi
- Enfeksiyonlar (sepsis, menenjit)
- Konvülsiyonlar, kafa travması
- Merkezi sinir sistemi enfeksiyonları
Prematürite ve düşük doğum ağırlığı SP açısından en önemli risk faktörleridir. Riskli bebeklerin nöromotor gelişim açısından yakından izlenmesi gerekir.
Klinik Bulgular
SP’de ana sorun istemli motor kontrol bozukluğudur.
- Kas tonusu değişiklikleri: spastisite, distoni
- Denge ve hareket planlamasında zorluk (apraksi)
- Kortikal algılama, eklem pozisyon ve hareket hissi bozuklukları
Erken belirtiler:
- İlkel reflekslerin baskılanmaması
- Gecikmiş baş kontrolü, dönme, oturma veya yürüme
- Asimetrik postür, zayıf emme, tiz sesle ağlama
Çocukluk dönemi:
- Kas tonusunda artış
- Hareket güçlüğü
- Eşlik eden kas zayıflığı
Sınıflama
SP sınıflaması beyindeki lezyon yeri, tonus değişikliği, tutulan ekstremiteler ve hareket bozukluğu tipine göre yapılır.
Anatomik Sınıflama:
- Korteks lezyonları → spastisite
- Bazal ganglion lezyonları → atetoz/distoni
- Serebellum lezyonları → ataksi/hipotoni
Klinik Tipler:
- Spastik Tip – Tüm SP olgularının yaklaşık %75’i
- Kuadriparezi (4 ekstremite), Dipleji (bacaklar), Hemipleji (vücudun bir yarısı)
- Diskinetik Tip
- Atetoz, distoni veya kore ile karakterizedir
- Genellikle bazal ganglion hasarına bağlıdır
- Hipotonik / Ataktik Tip
- Başlangıçta hipotonik, daha sonra ataksi belirginleşir
- Koordinasyon bozukluğu ve geniş tabanlı yürüyüş gözlenir
- Mikst Tip
- Birden fazla tipin karışımı
Spastik SP’de Tutulum Tipleri
- Kuadriparezi: Baş, boyun, gövde ve dört ekstremite etkilenir.
- Dipleji: Alt ekstremiteler belirgin, üst ekstremiteler hafif etkilenir.
- Hemipleji: Vücudun bir yarısı etkilenir; duyu bozuklukları ve büyüme geriliği görülebilir.
Diskinetik Tip Özellikleri
- Atetoz: Yavaş, soluncanvari istemsiz hareketler
- Distoni: İstemli hareketle artan torsiyonel kasılmalar
- Kore: Küçük, istemsiz kas hareketleri
Ataktik / Hipotonik Tip Özellikleri
- Koordinasyon bozukluğu belirgindir
- Geniş tabanlı yürüyüş ve zayıf el becerileri görülür
Bolluca’da SP Tedavi Yaklaşımı
Merkezimizde, özel ekipmanlarla uygulanan Uzay Terapisi, çocuğun tedaviye maksimum katılımını sağlar.
İletişim:
www.bollucaozelegitim.com.tr
0212 685 1013
“İyi eğitim almak herkesin hakkı.”