Teknolojik gelişmeler, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylere yönelik davranışsal uygulamalar ile başarıyla birleştirilmiştir. Bunlar arasında video modelleme, uzaktan kontrol sistemleri ve kişisel dijital yardımcılar yer almaktadır. Türkiye’de Otsimo gibi mobil uygulamalar da bu alanda kullanılmaktadır.
Teknolojinin İşlevi
- OSB’li bireylere hizmet veren personele davranışsal uygulamaların nasıl kullanılacağını öğretir.
- Kullanılan bazı teknoloji türleri:
- Bilgisayar destekli ve online öğretim
- Sanal etkileşim programları
- Destek eğitim mobil uygulamaları
- Neurofeedback uygulamaları
Yardımcı Teknolojiler (Assistive Technologies)
- OSB’li çocukların işlevsel becerilerini geliştirmek ve sürdürmek amacıyla kullanılan araçlar ve teknolojilerdir.
- Üç düzeyde sınıflandırılır:
- Düşük Düzey Teknoloji: Basit görsel destek sistemleri, resimli çizelgeler, etkinlik çizelgeleri, PECS (Picture Exchange Communication System), sosyal öyküler.
- Orta Düzey Teknoloji: Kasetçalar, ses çıkışı olan basit cihazlar, zamanlayıcılar, Language Master gibi araçlar; iletişim, sosyal ve akademik becerileri geliştirmede kullanılır.
- İleri Düzey Teknoloji: Video kameralar, bilgisayarlar, tarayıcılar; video modelleme yöntemi ile sosyal, akademik, özbakım ve iletişim becerilerini kazandırır.
Düşük Düzey Teknolojilerin Faydaları
- Görsel ipuçları, sözel ipuçlarına göre daha etkili.
- Etkinlik çizelgeleri, çocukların:
- Günlük ve toplumsal becerileri bağımsız olarak yapmasını
- Kurallara uymasını
- Etkinlikler arası geçişlerde yaşanan sorunları azaltmasını sağlar.
- PECS, iletişim becerilerini kazandırmada yaygın olarak kullanılır.
- Sosyal öyküler, sosyal durumları anlamalarını ve uygun davranışlar sergilemelerini sağlar.
Orta Düzey Teknolojilerin Faydaları
- İletişim, sosyal ve akademik becerileri geliştirme, dikkat ve motivasyonu artırma.
- Örnek: Zamanlayıcılar (etkinlik sürelerini kontrol etmek için), Language Master (sesli iletişim desteği).
- Bu araçlar görsel ve yazılı ipuçlarıyla desteklenir.
İleri Düzey Teknolojilerin Faydaları
- Video modelleme, bilgisayar ve yazılım uygulamaları:
- İstenmeyen davranışları azaltır
- Dil ve sosyal becerileri geliştirir
- Özbakım, oyun ve günlük yaşam becerilerini kazandırır
- Görsel uyaranlar OSB’li bireyler için dikkat çekici ve etkili bir yöntemdir.
Öneriler
- Yardımcı teknolojilerin kullanımı, OSB’li çocukların eğitiminde olumlu ve etkili sonuçlar vermektedir.
- Türkiye’de PECS ve etkinlik çizelgeleri, sistematik olarak yaygınlaşmaktadır.
- Özel eğitim ve teknoloji alanı uzmanlarının işbirliği, araştırmaların paylaşılması ve öğretmen adaylarının eğitimi, teknolojinin kullanımını artırmak için kritik önemdedir.
Yardımcı teknolojiler, OSB’li çocukların eğitiminde daha yaygın ve etkili şekilde kullanılabilir.
Danışmanlık, eğitim ve randevu için: 0212 685 10 13