Çocuğun konuşması yaşına ve yaşıtlarına göre gerideyse veya konuşma gelişimi çok yavaşsa, bu durum gecikmiş konuşma olarak adlandırılır.
Gecikmiş konuşma, tanımlama ve etiyoloji belirleme açısından özel eğitim uygulamalarında en çok kavram kargaşası yaşanan olgulardan biri olmuştur.
Dil ve Konuşma Nedir?
- Dil: Bireylerin duygularını, düşüncelerini, gereksinimlerini ve deneyimlerini ifade etmek için kullandığı, belirli kurallara dayalı semboller kümesidir.
- Konuşma: Dilin sözlü olarak ifade edilmesidir. Konuşma ve dil farklı kavramlar olsa da birlikte gelişir.
Dil gelişimi, bilişsel gelişimin bir parçasıdır ve doğumla başlar, hayat boyu sürer. Çocuklar dili dinleyerek, taklit ederek ve deneyim paylaşarak öğrenirler.
Dil Gelişimi İçin Ön Koşullar
- Motor Gelişim: Konuşma kaslarının kullanımı
- Sensory Gelişim: İşitme, görme ve dokunma duyuları
- Psikomotor Gelişim: Düşünceleri eyleme dönüştürme yetisi
- Entelektüel Gelişim: Doğru zamanda doğru uyaran verilmesi
Dil Gelişimini Etkileyen Faktörler
- Zihinsel problemler
- Fiziksel problemler
- Duyusal problemler
- Duygusal yoksunluk
- Uyarıcı yoksunluğu
- Sık sık hastalanma
Dil Gelişim Dönemleri
- Anlamsal (Semantik) Gelişim
- Ses Biriminin (Fonoloji) Kazanımı
- Söz Dizimi (Sentaks) Gelişimi
- Morfolojik (Biçimbirimi) Gelişimi
Dil gelişimi süreci üç bölümde incelenir:
- İçsel Dil: Ağlama, babıldama, mırıldanma
- Alıcı Dil: Taklit ve adlandırma
- İfade Edici Dil: Konuşma dönemi
Konuşmayı Geciktiren Etkenler
- Duygusal çatışma, sevgi ve şefkat eksikliği
- Sürekli münakaşa ortamında büyümek
- Aşırı düşkünlük veya ilgisizlik
- Yetersiz uyarıcılar
Dil Gelişiminde Temel Etkenler
- Sevgi dolu ve huzurlu ortam
- Çocuğa ilgi göstermek ve sevildiğini hissettirmek
- Fiziksel ihtiyaçları karşılamak
- Yaşına uygun oyunlar ve konuşmalar
- Masal ve hikaye ile dil zeminleri oluşturmak
- Sosyal etkileşim ve yaşıt oyunları
- Resimli hikaye ve yorumlama ile konuşmayı teşvik etmek
- Olumsuz davranışları pekiştirmeden düzeltme fırsatları sağlamak
Gecikmiş Konuşmanın Etiyolojisi ve Tedavisi
- Konuşma gelişimi 3 aylıktan 4 yaşına kadar organik ve/veya organik olmayan bozukluklardan etkilenebilir.
- Erkek çocuklarda görülme sıklığı kız çocuklardan 2 kat fazladır.
Başlıca nedenler:
- Primer: Zihinsel problemler
- Santral Sinir Sistemi bozuklukları, genetik faktörler
- Çevresel yoksunluk ve olgunlaşamama
- Psikojenik ve emosyonel bozukluklar
- Orta kulak effüzyonları ve iletim tipi işitme kayıpları
Çevresel faktörler: Aşırı kaygıcılık, ilgisizlik, yalnızlık ve aile içi sorunlar, gecikmeyi pekiştirir.
Danışmanlık ve Randevu
Çocuklarda gecikmiş dil ve konuşma hakkında bilgi, terapi ve danışmanlık almak için:
- Ücretsiz danışmanlık ve özel eğitim için: 0212 685 10 13